Creatief en groen ondernemerschap

Artikel delen

Bijlsma BV stond in 2015 te boek als meest duurzame bedrijf van Nederland. Het groene denken is inmiddels diepgeworteld in het beleid van de onderneming. Maar het moet wel werk opleveren zegt directeur Jelle Coen Bijlsma. De nuchtere Fries praat over uitdagingen, problemen en keuzes van deze tijd. “Politiek heeft het contact met de dagelijkse praktijk verloren, terwijl deze tijd juist vraagt om een overheid die leiding geeft door effectieve maatregelen en besluiten te nemen.”

Veelzijdig mkb-bedrijf ziet uitdagingen in lastige tijd

Tekst: Arie Grevers
Beeld: Jelle Bijlsma BV

Jelle Coen Bijlsma is directeur van Jelle Bijlsma BV, het bedrijf dat zijn opa en naamgenoot officieel heeft opgericht in 1961. Deze was boerenarbeider en dat wilde hij niet zijn hele leven blijven. Daarom begon hij sloten uit te maaien voor de Nederlandse Spoorwegen. Voor hij er erg in had, was hij aannemer die personeel in dienst nam. De oorsprong van het bedrijf ligt in de groenvoorziening. Het cultuurtechnische werk is nog altijd de divisie waar ruim de helft van de totale omzet gedraaid wordt.

Betonwerk Brug Tjalleberterkrite in Tjalleberd.

 

Directeur Jelle Coen Bijlsma: “We willen een bedrijf zijn dat circulair in de keten kan opereren.”

Maar in de loop der tijd heeft het bedrijf de activiteiten aanzienlijk verbreed. Als eerste kwam het baggerwerk erbij, een mooie aanvulling voor het winterseizoen. De vader van Jelle Coen, heeft het grondverzet erbij gehaald. De huidige directeur heeft evenmin stilgezeten. Sinds hij het roer heeft overgenomen is de verbreding voortgezet met rioleringswerkzaamheden, betonbouw (kunstwerken), sloopwerk, recycling van puin en composteren van groenafval.

Sinds de overname van Van Assen BV, familiebedrijf en specialist in sloop en recycling, opereert Bijlsma vanaf twee locaties in Friesland: Giekerk en Kootstertille. Jelle Coen: “We zijn dichtbij wat we willen zijn: een bedrijf dat circulair in de keten kan opereren. Groenafval wordt compost en van puin maken we granulaten. We kunnen het allemaal in eigen huis.”
In de zomer werken er 150 mensen voor Bijlsma en in de winter onder normale omstandigheden 120. “Dat redden we deze winter niet door de stikstof- en pfas-crisis. We kunnen maar amper onze mensen met een vast contract aan het werk houden. Dat zijn er honderd. Twee mensen hebben we inmiddels moeten ontslaan.”

Dijkversterking Lauwersmeerdijk.

Klanten

Het bedrijf rekent de provincies Friesland en Drenthe tot de vaste klanten voor het maaien en onderhouden van bermen en sloten. Voor waterschappen in het noorden – hoogheemraadschap Noorderkwartier, waterschap Friesland en Noorderzijlvest – legt het bedrijf onder meer persleidingen en bouwt en onderhoudt gemalen. Verder voert het ’t gebruikelijke werk voor gemeenten uit. Ook Rijkswaterstaat doet volgens Jelle Coen bij tijd en wijle een beroep op de mkb’er. Dat is opmerkelijk, want meestal is het toch zo, dat het grootbedrijf de ‘clusteropdrachten’ binnenharkt. Heeft hij andere ervaringen?
“Dat moet je inderdaad wel nuanceren. Ook in het noorden zet RWS de werken in omvangrijke clusters weg. Wij kunnen werken tot vijf à zes miljoen wel aan. Meestal gaan de werken van het rijk onze krachten te boven. Bij hoge uitzondering komt er een werk langs waarop ook wij inschrijven. Bijvoorbeeld de primaire keringen op de Friese eilanden. Ook hebben we samen met de Koninklijke BAM een RWS-tender gedaan.

Onderleiders Lege Wâlden: vervangen van 3 onderleiders te Akmarijp, Terkaple en Ballingbuur.

 

Soms komt het de rijksopdrachtgever goed uit dat het mkb flexibel is en snel kan schakelen. Dat was het geval toen een ‘geclusterd’ onderhoudscontract aan wegen niet verlengd werd en het nog een jaar duurde voordat er opnieuw werd aanbesteed. Voor dat jaar zijn het asfalt en de kunstwerken eruit geknipt en is het werk in delen aanbesteed onder vier mkb’ers. Daar doen we dan gewoon aan mee. Op zich is het natuurlijk vreemd dat ’t niet altijd zo kan. Temeer omdat de ‘mkb-route’ volgens mij ook nog eens goedkoper is. Maar wij stellen dat niet ter discussie en willen – net als andere mkb’ers – het werk in dat overgangsjaar graag uitvoeren. Mkb’ers zijn opportunisten, dat zit in het dna. Bovendien komen die kansen niet zo vaak voorbij, neemt de werkvoorraad af en worden de prijzen minder. In je eentje kun je niet zoveel invloed uitoefenen.”
Mede daarom, stelt Jelle Coen, is het lidmaatschap van een brancheorganisatie belangrijk. Vanuit het collectief is ook in dit opzicht veel meer te bereiken. Behalve van MKB Infra is Bijlsma lid van Cumela.

Maaiwerkzaamheden Wâldwei.

Duurzaamste bedrijf

In 2015 is Bijlsma uitgeroepen tot meest duurzame onderneming van Nederland. Dat had het bedrijf te danken aan de inspanningen om de ‘carbon footprint’ zo laag mogelijk te houden. De zorg voor het milieu is stevig verankerd in het bedrijfs- en investeringsbeleid. Het bedrijfspand heeft geen gasaansluiting en kan in de eigen energiebehoefte voorzien. Binnenkort wordt het aantal zonnepanelen nog eens fors uitgebreid en zal Bijlsma energieleverancier worden voor de directe omgeving. De verwarming van het pand draait op biomassa. Verder is er geïnvesteerd in een hybride kraanwagen en het brandstofverbruik van het materieel is online te volgen via het verbrandingsmotorensysteem. Door al die maatregelen bezet het bedrijf glansrijk trede vijf op de CO-ladder.
“Het moet wel van binnenuit komen”, zegt Jelle Coen. “Wie het slechts doet om er een concurrentievoordeel aan over te houden, komt bedrogen uit. Binnen een paar jaar is iedereen zover en valt dat voordeel weg. Zo zal het ook gaan met de veiligheidsladder. Door de duurzame inspanningen zetten we ons bedrijf wel positief neer. Het is goed voor het imago. Je hoopt dan maar, dat je een bedrijf wordt waar innovatieve geesten graag werken. We willen vooroplopen in de ontwikkelingen, maar niet op wereldvreemde manier. De inspanningen moeten wel sporen met wat de markt van ons vraagt. En op dit punt laat de overheid steken vallen, vind ik. Politici die hier op bezoek komen vinden het prachtig, maar de meeste werken gaan nog altijd tegen de laagste prijs de markt op. Ik zie hun enthousiasme over duurzaamheid liever terug bij aanbestedingen.”

Waterkeringen Vlieland.

Keuzes en kansen

Jelle Coen vindt deze tijd, ondanks de problemen die hij ondervindt (zie kaders), een boeiende tijd voor creatieve ondernemers die kansen zien. “De samenleving is op alle fronten op zoek naar hoe het verder moet. We moeten met z’n allen keuzes maken en daarin ook duidelijk zijn. De boeren hier in Friesland hoefden maar met hun trekkers naar het provinciehuis te rijden en het bestuur ging in de stikstofkwestie overstag. Ik vind dat een slecht signaal. Het is leuk voor de boeren, maar je zet de industrie en de woningbouw wel weer verder op slot. Met de totale productie van de agrarische sector, kunnen we drie keer het aantal inwoners van Nederland voeden. In hoeverre is dat wenselijk? ’t Is echt een kwestie van keuzes maken. En daarin moet de overheid leidend zijn met heldere maatregelen waarmee je wat bereikt.”
Hij vervolgt: “Het beperken van de maximum snelheid is een halfbakken maatregel. Ik wil wel 80 km per uur rijden als dat zou helpen. Ik begrijp die Friese boeren natuurlijk wel. Friesland is van oudsher een landbouwprovincie. Zij hebben eeuwenlang het buitengebied onderhouden. Dat kunnen ze onder meer doen doordat de grondwaterspiegel kunstmatig laag gehouden wordt met alle gevolgen van dien voor de vele veengronden. Het veen droogt in en oxideert, waardoor broeikasgassen vrijkomen. Als we het waterpeil verhogen stopt dat proces. Maar dan krijg je minder landbouwgrond. Wel meer werk in het watermanagement en dat is weer goed voor ons soort bedrijven. We leven in een tijd waarin dat soort keuzes gemaakt moeten worden.”

 

Waterbeheersing en infrastructuur Vijfhuizen.

Stikstofbesluit

Circulair zijn in de keten waarin je actief bent. Die visie is sterk ontwikkeld bij Bijlsma BV. Het houdt in, dat het afval dat ontstaat door de activiteiten van de eigen divisies, verwerkt wordt tot nieuwe grondstoffen. Dat is al het geval voor het betonpuin dat vrijkomt bij de sloop van kunstwerken door de divisie sloopwerken Van Assen bv. De brokken beton gaan door de eigen betonbreker om er funderingsgranulaten voor de wegenbouwdivisie van te maken. Op termijn is de bouw van een eigen installatie om van beton weer zand, grind en cement te maken niet uitgesloten.

Maaizuigcombinatie.

Het groenafval door groenonderhoud moet op eenzelfde wijze verwerkt gaan worden. Nu rijden de vrachtwagens nog naar Hoogezand om daar het groenafval te storten. Dat is 2,5 uur rijden met 30 ton per vracht. In totaal 1.000 transportbewegingen per jaar. Door een eigen composteerinstallatie in te richten zou de uitstoot van uitlaatgassen fors gereduceerd worden. Het milieu wint erbij en Bijlsma maakt de eigen keten circulair. De plannen voor de uitbreiding zijn door het stikstofbesluit onzeker geworden. De locatie ligt volgens de regels nu te dicht bij De Alde Feanen, een Natura 2000-gebied.
Bij groenrecycling komt stikstof vrij. De reductie van CO2-uitstoot door minder transportbewegingen naar en van Hoogezand komt niet in aanmerking voor saldering. Het maakt niet uit of je netto minder uitstoot. De toename van uitstoot door de nieuwbouw in de buurt van het natuurgebied is bepalend. Directeur Jelle Coen Bijlsma heeft nog een sprankje hoop dat zijn plannen kunnen doorgaan. De natuurvergunning is verleden jaar voor mei verleend toen de PAS nog van toepassing was. De provincie wil de vergunning wel afgeven, maar kan dat niet zonder een gemeentelijke verklaring van geen bedenkingen. Maar de gemeente zegt die niet te kunnen afgeven vanwege het stikstofbesluit. Het wachten is op een uitspraak van de rechter.

Gevolgen PFAS

Bijlsma BV heeft twee baggerboten en een eigen baggerdepot. De boten liggen al meer dan een half jaar voor anker. Eerst de laatste tijd komen er weer enkele kleine klussen los. Onlangs kreeg directeur van Bijlsma BV een telefoontje van een ambtenaar van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Deze snapte niet waarom het bedrijf niet direct verder kon met baggeren nu de norm verruimd was tot 0,5 microgram per kilogram grond.

Jelle Coen Bijlsma heeft inmiddels veel ervaring met politici, maar hij kan maar niet wennen aan de Haagse onkunde over de gevolgen van in dit geval een normverandering. Het gemeentelijk beleid moet afgestemd worden op de nieuwe norm. Daarvoor is een gezamenlijk overleg nodig met de provincie. Dat organiseer je niet van de ene op de andere dag. Bovendien zal deze zomer naar alle waarschijnlijkheid de norm opnieuw aangepast worden.
Ook zijn de stortkosten op dit moment erg hoog. Kon je bij wijze van spreken voorheen 100 km voor een miljoen euro laten baggeren. Nu is dat nog maar 50 km. Er is nog altijd erg veel onzekerheid. De gemeenten wachten op een moment waarop het baggerwerk goedkoper kan worden uitgevoerd. Ze hebben geen haast. De depots van RWS zijn weliswaar open, maar de dichtstbijzijnde is voor Bijlsma aan het IJsselmeer. Dat betekent 20 euro per ton aan transportkosten. Dat gaat de gemeente niet betalen. Allemaal praktijkprocessen waar men in Den Haag geen flauw benul van heeft. Bijlsma heeft meer ijzers in het vuur, maar voor kleine baggerbedrijven is het rampzalig.