Veiligheid kent geen seizoen

Bart van Ommeren, Programmamanager Veiligheid en vakmanschap, BMWT

Nieuwsmedia, werkgevers, brancheorganisaties en sociale media buitelen over elkaar heen met hitteprotocollen, tropenroosters, extra drinkpauzes en smeeradviezen. En begrijp me niet verkeerd: die aandacht is meer dan terecht. Werken in extreme hitte vraagt om maatregelen. Voldoende drinken, je beschermen tegen de zon en waar nodig extra pauzes nemen zijn belangrijk om gezond en veilig te kunnen blijven werken.

Wat mij opvalt, is het contrast met de aandacht voor de risico’s die medewerkers in de grond-, weg- en waterbouw iedere dag lopen. Niet alleen tijdens een hittegolf, maar het hele jaar door. Denk aan vallende voorwerpen, contact met bewegende delen van machines, werken langs de weg of het risico op een aanrijding. Dat zijn gevaren die niet verdwijnen zodra de temperatuur daalt.

Juist die dagelijkse risico’s zorgen voor de meeste arbeidsongevallen in onze sector. Onderzoek laat zien dat menselijk gedrag daarbij vaak een belangrijke rol speelt. Verlies van aandacht, routine en een verkeerde inschatting blijken regelmatig bepalende factoren. Dat is geen verwijt aan medewerkers, maar een constatering dat veilig werken iedere dag opnieuw aandacht vraagt van werkgevers, leidinggevenden én vakmensen op de werkvloer.

De manier waarop we omgaan met hitte laat zien dat gedragsverandering wél mogelijk is. We accepteren zonder discussie dat medewerkers eraan worden herinnerd om zich in te smeren, voldoende te drinken en op tijd verkoeling te zoeken. We weten dat één boodschap niet genoeg is en dat herhaling nodig is om veilig gedrag vanzelfsprekend te maken.

Wat houdt ons tegen om ook zoveel aandacht te besteden aan de risco’s die wij en onze collega’s dagelijks lopen? Continu aandacht voor het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen, een laatste controle voordat een machine wordt gestart, alert blijven op collega’s en het verkeer op de bouwplaats, het zekeren van materialen en elkaar aanspreken op onveilig gedrag: juist deze ogenschijnlijk gewone handelingen maken het verschil tussen een veilige werkdag en een ongeval.

Veiligheid is geen onderwerp voor een hittegolf alleen. Het vraagt iedere dag opnieuw om aandacht, bewustzijn en de bereidheid om elkaar scherp te houden. De zon schijnt misschien maar een paar weken per jaar, maar veilig werken is twaalf maanden per jaar van levensbelang.

De manier waarop we omgaan met hitte laat zien dat gedragsverandering wél mogelijk is. Het is inmiddels heel gewoon om medewerkers en elkaar te herinneren aan het insmeren, voldoende drinken en een pet te dragen. We weten dat één boodschap niet genoeg is en dat herhaling noodzakelijk is om veilig gedrag vanzelfsprekend te maken.

Veiligheid kent geen seizoen.