Hoe Nederland honderden miljoenen euro’s kan besparen op wegonderhoud
Nederland staat voor een enorme onderhoudsopgave. Rijkswaterstaat, provincies en gemeenten kampen met stijgende kosten, personeelstekorten en een groeiende onderhoudsachterstand. Tegelijkertijd moeten bruggen, viaducten, sluizen én wegen concurreren om dezelfde beperkte budgetten. De vraag is daarom niet langer óf er keuzes gemaakt moeten worden, maar vooral welke keuzes het meeste rendement opleveren.
Toch wordt in de praktijk nog vaak gekozen voor volledige vervanging van asfalt, terwijl er in veel gevallen een goedkoper en duurzamer alternatief beschikbaar is: levensduurverlenging.
Niet vervangen als het nog niet nodig is
In veel sectoren vinden we preventief onderhoud vanzelfsprekend. Een gevel wordt geschilderd voordat het hout rot. Een dak wordt gerepareerd voordat lekkages ontstaan. Bij asfalt wordt echter nog vaak gewacht tot vervanging onvermijdelijk is.
Dat is opmerkelijk, want asfaltveroudering is een geleidelijk proces. Het bindmiddel in de deklaag veroudert onder invloed van zonlicht, zuurstof en verkeer. Hierdoor wordt het asfalt stijver en brosser, met scheurvorming en rafeling als gevolg. Wanneer die veroudering tijdig wordt aangepakt, kan de levensduur van een weg aanzienlijk worden verlengd tegen een fractie van de kosten van volledige vervanging.
Juist in een periode waarin onderhoudsbudgetten onder druk staan, biedt dat kansen. Minder vervangingen betekent immers minder grondstoffengebruik, minder CO₂-uitstoot, minder verkeershinder en lagere kosten.
Drie vormen van levensduurverlenging
Binnen de wegenbouw zijn grofweg drie vormen van levensduurverlenging beschikbaar:
LVOv (Levensduurverlengend Onderhoud met verjonger)
Bij LVOv wordt het verouderde bindmiddel in het asfalt aangevuld en verjongd. Hierdoor blijft de bestaande deklaag langer functioneel en kan vervanging vaak jaren worden uitgesteld. Deze methode is uitermate geschikt wanneer er nog geen steenverlies is opgetreden.
Slijtlagen
Wanneer er al wel steenverlies zichtbaar is, is enkel het aanvullen en verjongen van bitumen onvoldoende. Een laag van vers bitumen en nieuwe steenslag beschermt de onderliggende constructie tegen verdere veroudering en waterindringing. Tegelijkertijd worden stroefheid en gebruikskwaliteit verbeterd.
EAB (Emulsie Asfalt Beton)
Een EAB biedt een relatief kosteneffectieve oplossing voor wegvakken die zich al in een verder gevorderd stadium van veroudering bevinden. Hiermee kan de levensduur nog enkele jaren worden verlengd wanneer een volledige vervanging financieel niet haalbaar is.
Geen wondermiddel
Levensduurverlenging is echter geen wondermiddel.
De effectiviteit staat of valt met het juiste moment van toepassen. Wie te vroeg ingrijpt, benut niet het volledige potentieel van de bestaande verharding. Wie te laat is, mist juist de kans om vervanging nog jarenlang uit te stellen.
Daarom is meer kennis binnen de markt essentieel. Wegbeheerders moeten beschikken over de juiste informatie om het optimale onderhoudsmoment te bepalen. Alleen dan kan levensduurverlenging uitgroeien tot een volwaardig onderdeel van toekomstig assetmanagement.
En hoe zit het met recycling?
Een veelgestelde vraag is of levensduurverlenging het toekomstige hergebruik van asfalt niet bemoeilijkt.
Bij LVOv en slijtlagen wordt verouderd bindmiddel juist aangevuld en verjongd. Wanneer dit asfalt later vrijkomt als freesmateriaal, bevat het bitumen dat minder sterk verouderd en minder bros is dan zonder behandeling het geval zou zijn geweest. Vanuit dat perspectief kan LVOv zelfs positief bijdragen aan de kwaliteit van het vrijkomende recycleasfalt.
Bij EAB’s ligt dat anders. Door de toepassing van split ontstaat een materiaalstroom die iets lastiger hoogwaardig te recyclen is dan een reguliere asfaltdeklaag. Maar het is zeker goed mogelijk.
“Na afloop van de levensduur kan emulsieasfaltbeton net als andere asfaltsoorten hergebruikt worden.” (CROW, 2017)
Een bredere blik op levensduurverlenging
Om de onderhoudsopgave in Nederland slimmer en kostenefficiënter aan te pakken, is het belangrijk dat wegbeheerders zich verdiepen in het volledige spectrum aan levensduurverlengende technieken. Hoewel LVOv de laatste jaren steeds meer aandacht krijgt, is het zeker niet de enige oplossing. Ook bewezen technieken zoals slijtlagen en EAB kunnen, mits op het juiste moment toegepast, een belangrijke bijdrage leveren aan het verlengen van de levensduur van verhardingen. Elke techniek heeft zijn eigen toepassingsgebied, voordelen en beperkingen. Daarom hoort niet één maatregel, maar een goed gevulde gereedschapskist met verschillende onderhoudsoplossingen bij iedere professionele wegbeheerder.
Van vervangen naar behouden
Nederlandse wegen vertegenwoordigen een enorme economische waarde. Toch zijn onderhoudsstrategieën nog vaak gericht op vervangen in plaats van behouden.
Met groeiende onderhoudsachterstanden en toenemende druk op budgetten wordt die aanpak steeds lastiger vol te houden. Levensduurverlenging is geen vervanging van groot onderhoud, maar kan de noodzaak ervan wel jarenlang uitstellen.
De grootste besparing zit daarom niet in een nieuw product of machine, maar in een andere manier van denken: niet vervangen wanneer het kan, maar behouden zolang het verantwoord is.
Elk extra levensjaar van een asfaltdeklaag betekent minder grondstoffengebruik, minder kosten en meer budget voor infrastructuur die dat het hardst nodig heeft.
Meer informatie: latexfalt.com
