Nieuwe betalingsregeling voor de hele sector

Tekst: Arie Grevers
Beeld: Sallandse Wegenbouw

Verleden jaar stonden Meriam de Koning, zelfstandig juridisch adviseur bouw- en aanbestedingsrecht, en Johan Middelkamp, infra-ondernemer, in Kopenhagen op een podium om hun alternatieve betalingsregeling te presenteren. Hoe kwamen ze daar terecht? Meriam de Koning wandelde met een rugzakje ergens in Frankrijk voor een korte vakantie, toen haar mobieltje overging. Aan de lijn: de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Of ze de alternatieve betalingsregeling wilde pitchen. Dit betrof het initiatief van de werkgroep betalingsregeling van de commissie Aanbestedingen van MKB INFRA (nu de Cumela-sectie Mkb Infra). De alternatieve betalingsregelingen hadden ze tien jaar lang met niet aflatende energie op de kaart gezet. Het pitchen betrof de Nederlandse voorronde van de prestigieuze European Enterprise Promotion Award (EEPA), waarvoor ze tot hun verrassing genomineerd waren. Ze wonnen de voorronde en mochten Nederland vertegenwoordigen bij de finale van de Europese Commissie in Denemarken.

Verbazing

“In de zaal zaten mensen vanuit overheden, evenals ondernemers en natuurlijk de jury. Die vielen letterlijk van hun stoel toen ze hoorden hoe anachronistisch de traditionele betalingsregeling in de infra was”, aldus Meriam. “Niet meer van deze tijd, oordeelden ze unaniem. Maar ook volkomen afwijkend van betalingen elders.”

Johan: “Dat hele EEPA-verhaal heeft een flinke boost gegeven aan de bekendheid van onze betalingsregeling. Andere branches raakten geïnteresseerd en zien in de regeling een mogelijkheid om ook in hun markt de betalingen te versnellen. Ook elders in Europa vinden we een gewillig oor.”

De belangstelling van het ministerie met uitzending naar het internationale podium en de brede interesse voor de regeling, hebben geleid tot een verandering van de merknaam. Tot dan was dat de MKB INFRA-betalingsregeling en sindsdien staat het bekend als de ‘Vernieuwde betalingsregeling’. Daardoor wordt niet alleen het algemeen toepasbare karakter van de regeling beter weergegeven, maar vangt de naam ook beter de evolutie die de regeling door de jaren heen heeft doorgemaakt: van een initiatief dat door de werkgroep betalingsregeling onder de vlag van MKB INFRA is ontwikkeld, tot een gezamenlijk met opdrachtgevers in de praktijk uitgekristalliseerde, toegepaste en omarmde regeling voor iedereen. De brede toepasbaarheid vindt erkenning. Dat werd nog eens bevestigd tijdens het evenement de Rode Loper 2026. Daar won de Vernieuwde Betalingsregeling de Dare to Change Award 2026 van Ondernemend Twente.

Start in 2015 met Contract op Maat

Dat waren de hoogtepunten van 2025 en 2026. Maar het succesverhaal begon in 2015 met de publicatie van een opiniestuk over betaling in de infra in Contract op Maat, de visie-agenda van de commissie Aanbestedingen van MKB INFRA. Hierin zijn meerdere onderwerpen uitgewerkt waar de commissie de komende tijd de tanden in zou zetten. De publicatie werd verspreid onder opdrachtgevende overheden. Aan het stuk met de titel ‘Omwenteling betalingsregeling noodzaak’ was een oproep richting opdrachtgevers verbonden: ‘Welke opdrachtgever durft in overleg met MKB INFRA alvast een pilot aan?’ Dit door hen aangedragen thema werd opgepakt door de commissieleden Meriam, Johan en aanvankelijk ook pensionado Henny Peek, net als Johan een infra-ondernemer. Zij vormden vanaf dat moment de werkgroep betalingsregeling. De gemeente Horst aan de Maas meldde zich als eerste. Gemotiveerd door ongemak over de bestaande betalingsregeling was men hier graag bereid een pilot te starten met de door de werkgroep inmiddels ontwikkelde alternatieve regeling. De resultaten waren verbluffend. Zo werd de voorfinanciering met wel 85% teruggedrongen. 

Het is zeker niet bij deze ene pilot gebleven. Nadat nieuwe pilots bij andere opdrachtgevers dezelfde resultaten hadden gegeven, kreeg het duo een extra motivatie om door te gaan. Met een inmiddels geïnitieerde en ook verkregen subsidie vanuit het programma Beter Aanbesteden konden zij inzetten op landelijke uitrol. Ze kregen intussen belangrijke ambassadeurs achter hun gedachtegoed, waaronder toenmalig minister van EZK, Micky Adriaansens. Verspreid over het land kwam het in samenwerking met tal van opdrachtgevers tot gebruik en vastlegging van de betalingsregeling in beleid.

Opname RAW catalogus

Een heel belangrijke mijlpaal werd onlangs bereikt, toen de nieuwe betalingsregeling is opgenomen in het RAW catalogus met bepalingen van CROW. De weg naar opneming in de RAW en formulering van de bepalingen over de nieuwe betalingsregeling is door Meriam gedaan. De opname houdt in, dat elke opdrachtgever die een werk met een RAW-bestek in de markt zet, de nieuwe betalingsregeling uniform kan opnemen in zijn bestek. Meriam: “Door opname is de regeling paritair onderschreven, want in CROW zijn opdrachtgevers, ontwerpers, ingenieursbureaus en aannemers vertegenwoordigd. De markt erkent daardoor sectorbreed dat de oude betalingsregeling op zijn minst problematisch is. We zien dat als een groot compliment.”

Meriam en Johan willen samen graag nog een volgende stap maken. “We willen uiteindelijk dat onze regeling in de Standaard RAW van het CROW komt als dé regeling voor betalingen in onze sector. Met andere woorden: we hebben ons ultieme doel bereikt, als onze regeling de oude vervangen heeft.” Het tandem pendelt daarvoor nu onverminderd enthousiast door heel Nederland en is ook nauw bij deze laatste stap betrokken.

Diepere motivatie

Johan heeft meer dan 1.000 onbetaalde uren besteed aan zijn inspanningen de markt te overtuigen van de voordelen van de nieuwe betalingsregeling. Samen met Meriam en later ook met ambassadeurs van de regeling zoals Jacco Vonhof en Ingrid Thijssen, heeft hij stad en land afgereisd om op de meest afgelegen oorden hun verhaal te vertellen. Meriam: “Mijn topografische kennis van Nederland is enorm gegroeid. We kwamen in gemeenten waar ik nog nooit van gehoord had.”

Wat is nou de intrinsieke motivatie van het tandem voorvechters, die ondanks weerstand hier en daar de regeling hebben gebracht tot waar deze nu is aanbeland? Johan: “De oude regeling was een door en door onrechtvaardige regeling. Dat wilden we rechtzetten. Mijn motivatie is ook sociaal maatschappelijk is geïnspireerd. Door de nieuwe betalingsregeling kunnen we jaarlijks zeker 250 miljoen euro besparen op rentekosten. Ik zou het fantastisch vinden als we een deel van dat geld inzetten voor de brede welvaart, dus dat iedereen het een beetje beter krijgt. En dan bedoel ik niet alleen wij hier in Nederland, maar ook elders in de wereld.”

Weeskinderen in Roemenië

Johans bedrijf, Sallandse Wegenbouw, heeft een fonds opgezet om Overijsselse kinderen uit minder bedeelde gezinnen een opleiding te laten volgen die past bij hun talenten. Verder zet hij zich onder meer in voor dakloze weeskinderen in Roemenië. 

Johan: “Als ieder bedrijf nou eens een deel van de winst die voortkomt uit de nieuwe betalingsregeling, overmaakt op rekeningnummer NL 95 RABO 0313 1028 99 van de Stichting Viitor (www.viitor.nl) om de arme kinderen van Roemenië te helpen; zou dat niet mooi zijn? En dan blijft er nog genoeg over voor bedrijfsinnovatie en investeringen in elektrisch materieel. Ook in de toekomst moeten we ons geld kunnen blijven verdienen om waarde voor de samenleving te creëren. En dat zullen werken zijn onder het regime van de nieuwe betalingsregeling. Onze branche komt handjes tekort, zoveel is er te doen. En dan kiezen wij voor die werken waar onze regeling van toepassing is verklaard. Als andere bedrijven dat ook doen dan brengen we vanzelf een versnelling op gang.”

Meriam: “Ik kan me helemaal vinden in de woorden van Johan. Ik loop al tientallen jaren in deze prachtige sector rond en verbaas mij vanaf dag één over de bizarre wijze van betalen, afgezet tegen de immense opgaven op vele terreinen. Ondernemers houden dit land simpelweg draaiende en zetten zich in voor de gemeenschap in z’n totaliteit. Ook voor mij is de maatschappelijke impact die we kunnen maken een belangrijke drijfveer geweest om met eigenwijze overtuiging al die jaren de voordelen van de nieuwe betalingsregeling uit te dragen.”

Tot slot, zou de nieuwe betalingsregeling er ooit gekomen zonder de omspanningen van de beide voorvechters? Unisono klinkt het: “Dan was deze er nooit gekomen.”