Veilig en gezond werken
Het is nu eind januari, de eerste maand van het nieuwe jaar zit er al weer bijna op en er liggen elf maanden 2026 voor ons. Maar toch wil ik met u nog even terugkijken naar het afgelopen jaar 2025. Aan het begin van dat jaar werd de bestratingsbranche geconfronteerd met het programma ‘Goed Werkgeverschap’ van de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA). De straatmakers branche had de eer om als eerste beroepsgroep hiermee te worden geconfronteerd en dat hebben wij geweten ook.
Theo Noorlander, directeur Vereniging STRAATWERK Nederland: “Met de nieuwe KBR Straatwerk wordt het beste van de SEB-regeling en de BRL 9334 gecombineerd, met nieuwe spelregels van deze tijd.”
Doel van dit programma was en is: betere naleving van wet- en regelgeving. Naleving door de bedrijven zelf, maar ook in de (productie)keten waarbinnen die bedrijven invloed hebben op de arbeidsomstandigheden bij andere bedrijven – bijvoorbeeld als opdrachtgever. Het programma richt zich op sectoren en ketens waar de risico’s op oneerlijk, ongezond en onveilig werk het grootst zijn. De bestratingsbranche werd hier vorig jaar volop mee geconfronteerd. Maar laat ik hier direct zeggen dat wij de controles door de NLA op naleving van de wet- en regelgeving toejuichen. In geval van de straatmakers gaat het in veel gevallen om terugdringing van de fysieke belasting, zodat er veilig en gezond gewerkt wordt.
Op zich is dit niet nieuw; sinds 1 januari 2007 moesten in redelijkheid en billijkheid al aaneengesloten werken van tenminste 1.500 m² machinaal verwerkt worden. En al vrij snel werd dat machinaal, tenzij. CROW te Ede heeft daarvoor de afgelopen jaren publicaties 255, 282 en 324 uitgegeven. Hierin is het gehele proces helder en duidelijk omschreven hoe te komen tot een verantwoorde afweging tussen handmatig en mechanisch straatwerk. Dit alles om de fysieke belasting van de beroepsgroep te beperken. Dat is geen overbodige luxe. Sterker nog: het is bitter noodzaak.
Goed opdrachtgeverschap?
Dat vanuit het programma ‘Goed Werkgeverschap’ de NLA werken controleert en daar waar nodig bij overtreding van de wet werken stillegt is toe te juichen. Maar wat wel jammer is dat de opdrachtnemer het slachtoffer hiervan is, terwijl in het merendeel van de gevallen de oorzaak ligt bij de opdrachtgever. Uit de cijfers van de NLA (bijgewerkt t/m oktober 2025) blijkt dat na inspectie bij meer dan de helft van de gecontroleerde werken (55%) een overtreding is geconstateerd.
De opdrachtgever van straatwerk is in de meeste gevallen een Nederlandse gemeente. Juist van zo’n organisatie mag je toch verwachten dat zij de wet kennen en zich als zodanig naar verhouden. Dit blijkt echter in de praktijk vaak niet het geval. De kennis hieromtrent en de verantwoordelijkheid die dat met zich meebrengt, zowel in de ontwerpfase als in de uitvoeringsfase, is nagenoeg niet aanwezig. Uitzonderingen daargelaten natuurlijk.
In de spiegel kijken
Het onvoldoende tegengaan van fysieke belasting bij het aanbrengen van elementenverharding ligt niet alleen aan opdrachtgeverszijde. Ook de opdrachtnemers dragen hierin verantwoordelijkheid. Wij hebben het met zijn alle gewoonweg niet voldoende opgepakt en hebben dit laten gebeuren. Dus laten wij als sector vooral naar onszelf kijken en niet de NLA hiervoor verantwoordelijk stellen.
Nu we aan het begin van een nieuw jaar staan, is het ook weer tijd om na te denken over de goede voornemens voor het jaar 2026. Ik zou daar graag een voorschot op willen nemen voor zowel de opdrachtgevers en opdrachtnemers: na ruim achttien jaar wil ik het terugdringen van de fysieke belasting bij de beroepsgroep straatmakers nu echt als prioriteit stellen en dit tot een succes maken. Dit succes hebben wij als maatschappij nodig om het vak aantrekkelijk te houden. Daardoor kan er weer meer instroom komen, zodat er in de toekomst ook nog straten, stoepen en pleinen aangelegd kunnen worden.
Opdrachtgever; verdiep je in de vergewisplicht vanuit het arbo-omstandighedenbesluit artikel 2.26 en neem je verantwoordelijkheid in zowel ontwerp- als uitvoeringsfase. Opdrachtnemer; maak vooral gebruik van je waarschuwingsplicht als tijdens de aanbestedingsfase iets je niet duidelijk is of als het straatwerkplan ontbreekt bij de stukken. Ga immer uit van het machinaal verwerken van elementenverharding. Heb je als opdrachtgever of opdrachtnemer vragen, stel die dan aan onze hulplijn. Deze kan je vinden via https://www.vandestraat.org/.
Ik wens u voor nu en de toekomst het goede, maar vooral veilig en gezond werken toe.
Theo Noorlander
Operationeel directeur STRAATWERK Nederland
Theo geeft in iedere uitgave van GWW Totaal zijn visie op de bestratingsbranche
