Voorkom hittestress!
De afgelopen maand juni en de start van juli brachten vooral in het binnenland weer de nodige tropische dagen. Op 30 juni werd zelfs een Nationaal Hitteplan van kracht. Voor veel vakmensen in de bouw- en gww-sector ligt dan hittestress op de loer. Denk aan dakdekkers, lassers, wegenbouwers, metselaars, gevelbouwers en andere beroepen waarbij vakmensen langdurig in de zon (relatief) zwaar werk moeten verrichten. Hoe kun je de beroepsmatige blootstelling aan hitte zoveel mogelijk beperken?
TNO deed onderzoek naar hittestress, maar dan onder de hele beroepsbevolking. Ongeveer 4% van de beroepsbevolking (358.000 werknemers) in Nederland wordt per jaar blootgesteld aan meer dan 80 uur (twee volle werkweken) hittestress tijdens hun werk. In de bouw worden vooral dakdekkers en lassers genoemd. Buiten de bouw- en gww-sector om gaat het vooral om koks, politieagenten, brandweer en bakkers. Zij werken vaak in warme omgevingen, dragen beschermende kleding of doen zwaar werk.
Steeds warmer
Op 1 en 2 juli 2025 konden we weer eens beleven hoe heet het kan worden in Nederland. Op enkele KNMI-stations werd 37°C gehaald, maar in stedelijke gebieden is het dan nog een paar graden warmer. Hoge buitentemperaturen, hoge luchtvochtigheid, sterke zonnestraling en weinig wind zorgen ervoor dat het lichaam moeilijk warmte kwijt kan. Vooral bij werk in de open lucht of in gebouwen zonder koeling of schaduw kunnen deze omstandigheden snel belastend worden. Op dit moment spelen weersomstandigheden een rol bij hittestress in bijna de helft van de beroepen. Nog wel minder dan bij beroepen die met kunstmatige hittebronnen te maken hebben. Door klimaatverandering zal dit aandeel echter toenemen. De zonkracht wordt sterker, er zijn minder wolken en hittegolven komen vaker voor.
Weersomstandigheden spelen volgens TNO momenteel een rol in 43% van de beroepen met hittestress. Ook komen warm weer en kunstmatige warmtebronnen samen voor. Denk aan dakdekkers die bitumen branden, wegenbouwers die asfalt aanbrengen of lassers. Maar ook vakmensen die langdurig aan de zon worden blootgesteld en zwaar werk moeten verrichten worden zwaar belast. En dat zijn in de bouw- en gww-sector veel beroepen, zoals metselaars, steigerbouwers, betonstorters, wapeningvlechters of bijvoorbeeld mensen die dakpannen leggen.
Wat is hittestress?
Hittestress op het werk is de totale hittebelasting waaraan een werknemer wordt blootgesteld door de combinatie van omgevingsfactoren, fysieke inspanning en gedragen kleding. Dit resulteert in een toename van de warmteopslag in het lichaam en kan leiden tot klachten als vermoeidheid en concentratieverlies, en bij langdurige blootstelling tot ernstigere problemen zoals nier-, hart- of luchtwegaandoeningen, en mentale klachten.
Vermijden van hittestress
Blootstelling aan hitte op het werk is vaak goed te voorkomen. Door op tijd maatregelen te nemen kunnen gezondheidsklachten eenvoudig worden beperkt. Denk bijvoorbeeld aan voldoende ventilatie of schaduw op de werkplek, aangepaste werktijden of extra pauzes, en het dragen van lichte kleding en voldoende drinken. Werkgevers zijn verplicht om werkomstandigheden aan te passen bij hitte. Voorlichting en een goede planning zijn essentieel om oververhitting en uitputting te voorkomen.
Dakdekkers behoren tot de beroepsgroep die op hete zomerdagen worden blootgesteld aan veel hitte. Voorkom hittestress en neem tijdig maatregelen! Foto: Frank de Groot.
Hittekracht en hittefit
Wanneer is het zo warm dat maatregelen nodig zijn? De één ervaart hitte anders dan de andere. Daarom hebben KNMI, TNO, RIVM en VU de aanduidingen ‘Hittekracht’ en ‘Hittefit’ ontwikkeld:
- Hittekracht is een index op een schaal van 1 t/m 10, die de blootstelling aan hitte op de werkplek samenvat. Naast temperatuur, houdt hittekracht ook rekening met luchtvochtigheid, stralingswarmte en wind omdat deze invloed hebben op hoe goed het lichaam hitte kwijt kan raken. Vanaf zomer 2026 is de index naar verwachting beschikbaar via een KNMI-app, zodat iedereen kan zien hoe zwaar de hitte op dat moment aanvoelt.
- Hittefit geeft aan hoe goed iemand met hitte kan omgaan. Dit aanpassingsvermogen wordt bepaald door vijf factoren:
- Het activiteitsniveau: hoe zwaar het werk is.
- Kleding: hoeveel warmte het lichaam kan afgeven.
- De mate waarin de omgeving aanpasbaar is (zoals ventilatie of schaduw).
- Persoonlijke kenmerken, zoals gezondheid, leeftijd en conditie.
- Acclimatisering: of iemand al gewend is aan werken in de hitte. Wie vaker in de warmte werkt, kan er beter mee omgaan.
Meer weten?
- https://knmi.nl/over-het-knmi/nieuws, ga naar het nieuwsbericht ‘De ene soort hitte is de andere niet – daarom ontwikkelen we nu de hittekracht’ op 2 juni 2025.
- https://tno.nl, vul in het zoekvak in ‘hittestress’ en klik op het nieuwsbericht ‘Ruim 300.000 werknemers in Nederland ervaren hittestress op het werk’.
