Renovatie en stabilisatie vuurtoren Lange Jaap
De monumentale vuurtoren De Lange Jaap bij Den Helder wordt gerenoveerd en gestabiliseerd. Dat is op 16 december 2025 besloten door Robert Tieman, minister van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het besluit is genomen op basis van nauwkeurig onderzoek door Rijkswaterstaat, Movares en Strukton. Daaruit bleek dat het mogelijk is om de beschadigde vuurtoren, officieel de vuurtoren Kijkduin, te stabiliseren en te renoveren.
Foto: Rijkswaterstaat.
In 2021 werden er scheuren in de iconische gietijzeren vuurtoren gevonden. Door de scheuren was de bijna 150 jaar oude vuurtoren niet meer veilig en moest deze worden afgesloten. In opdracht van Rijkswaterstaat is de afgelopen jaren onderzocht of en zo ja, hoe, de scheuren gerepareerd kunnen worden. Hoewel nog niet al het onderzoek volledig is afgerond, is inmiddels wel duidelijk dat het renoveren van de vuurtoren mogelijk is. Daarbij zal de staat van de vuurtoren zoveel mogelijk behouden blijven. Rijkswaterstaat werkt de komende tijd verder aan het definitieve ontwerp. De verwachting is dat de renovatie in de tweede helft van 2026 kan beginnen.
Onderzoeksresultaten
In 2025 is onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van het scenario renoveren en stabiliseren. In dit scenario wordt de vuurtoren zoveel mogelijk origineel gehouden door de beschadigde constructie te repareren en waar nodig constructieve elementen toe te voegen. Hierbij wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van het bestaande materiaal. Om de haalbaarheid van het scenario te verkennen, is onder meer onderzoek gedaan naar materialen en constructies:
- Gietijzer: Proeven op bestaande fragmenten bevestigen dat het materiaal zich gedraagt zoals verwacht bij historisch grijs gietijzer. De hiermee vastgestelde rekenwaarden worden gebruikt in de constructieberekeningen.
- IJzercementvoegen: Het historische ijzercement is succesvol gereproduceerd. Daarmee is herstel van de voegen mogelijk.
- Windbelasting: Een windtunnelonderzoek levert realistischere data op dan normberekeningen en geeft beter inzicht in het gedrag van de toren bij zware wind.
- Temperatuurmetingen: Nieuwe temperatuurgegevens leiden tot nauwkeurigere berekeningen van thermische spanningen.
- Fundering: De fundering blijkt in betere staat dan verwacht en voldoet momenteel, al wordt nader onderzocht welke maatregelen nodig zijn om toekomstig verval te beperken.
Daarmee is onderzoek gedaan naar het belangrijkste vraagstuk uit de studiefase: of de constructie te herstellen zou zijn. Ook zijn de eerste resultaten voor metal stitching, de beoogde methode om scheuren te herstellen, positief. Daarnaast zijn realistische opties beschikbaar voor duurzaam conserveren van het gietijzer.
Twee andere gietijzeren vuurtorens
Naast de vuurtoren Lange Jaap zijn er nog twee gietijzeren vuurtorens in beheer bij Rijkswaterstaat, namelijk de vuurtorens op Scheveningen en Westkapelle Laag. Deze twee vuurtorens zijn op dezelfde wijze gebouwd en kennen, in mindere mate, vergelijkbare problematiek als de vuurtoren Lange Jaap.
Rijkswaterstaat wil op basis van de ervaring die opgedaan wordt bij het ontwerpen van de vuurtoren Lange Jaap, de twee andere gietijzeren vuurtorens zo mogelijk parallel of aansluitend laten renoveren. Het is nog niet bekend wanneer dit gaat gebeuren of in welke volgorde.
