Column – Straatsteen krijgt een wachtwoord

Vroeger had een stratenmaker een paar dingen nodig: hamer, schop, waterpas en een collega die kon rekenen. Tegenwoordig heeft hij daarnaast een tablet, telefoon, minimaal drie apps, GPS-systeem en veel wachtwoorden nodig. Welkom in de gedigitaliseerde bestratingssector!

Theo Noorlander
Operationeel directeur STRAATWERK Nederland

Niet dat we vroeger nou zo slecht bezig waren. Een tekening zat gewoon in de bus, een maat werd met de rolmaat opgenomen en als de uitvoerder zei dat iets 4,80 meter moest worden, dan was het 4,80 meter. Of 4,90 meter. Afhankelijk van wie de rolmaat vasthield. De planning stond op papier. En als er iets veranderde, kreeg je een telefoontje. Kort, duidelijk en meestal met een boodschap die begon met: ‘Luister even…’.

Nu krijgen we een Teams-bericht, pushmelding, gewijzigde planning, nieuwe revisietekening en vervolgens nog een mail met de mededeling dat de vorige mail niet meer geldig is. Je zou bijna verlangen naar vroeger. Bijna. Want laten we eerlijk zijn: digitalisering heeft de sector ook een hoop gebracht. We kunnen projecten beter voorbereiden, uren registreren, machines slimmer inzetten, tekeningen direct op de bouw bekijken en opdrachtgevers sneller informeren.

Wachtwoord

Alleen heeft digitalisering één merkwaardige eigenschap: ze belooft vooral tijd te besparen en vervolgens moet je een tijd zoeken naar het juiste wachtwoord. En ergens tussen de cloud en GPS-coördinaten blijft de ouderwetse praktijk vrolijk doorgaan. De tekening zegt A. De GPS zegt B. De uitvoerder zegt C. En de stratenmaker zegt: “Ik zou hem gewoon hier leggen.”

Meestal is dat het moment waarop iedereen even stil wordt. Want digitalisering is prachtig, maar een tablet kan nog steeds niet voelen of een straat lekker onder de hamer, klem of machine ligt. Een app ziet niet dat die ene band er nét iets te diep in zit. En een algoritme heeft geen zesde zintuig voor de ondergrond waarvan de tekenaar achter zijn bureau blijkbaar heeft besloten dat die ‘volgens de gegevens’ perfect is.

De toekomst belooft overigens nog veel meer. Kunstmatige intelligentie gaat straks de planning maken. Machines worden steeds zelfstandiger. Drones meten het werk op en slimme systemen voorspellen waar problemen ontstaan voordat iemand überhaupt een schop heeft opgepakt. Prachtig. Maar ik verheug me vooral op de eerste AI die een bouwplaats bezoekt en na drie minuten zegt: “Volgens mijn analyse ontbreekt er materiaal, de planning klopt niet en de ondergrond is anders dan op de tekening.” Waarop de uitvoerder antwoordt: “Dat zeg ik al twee weken.”

Echte uitdaging

Misschien is dat uiteindelijk de echte uitdaging van digitalisering: niet ervoor zorgen dat machines slimmer worden, maar dat we de informatie die ze produceren ook daadwerkelijk gebruiken. Want we hebben inmiddels systemen die exact kunnen vertellen hoeveel stenen er nodig zijn, hoeveel vierkante meter er is gelegd en hoeveel minuten een machine heeft gedraaid. 

Wat we nog niet digitaal hebben opgelost, is degene die belt met de vraag waarom het werk morgen klaar moet zijn terwijl de stenen volgende week pas geleverd worden. Daarvoor hebben we voorlopig nog gewoon mensen nodig. En misschien is dat maar goed ook. De bestratingssector mag dan steeds digitaler worden. De straat zelf blijft gelukkig ouderwets: steen voor steen, meter voor meter. En als hij uiteindelijk niet goed ligt, kun je altijd nog de schuld geven aan de GPS. Of aan de app. Maar vooral niet aan degene die de rolmaat vasthield.

Theo Noorlander
Operationeel directeur STRAATWERK Nederland