Wilhelminaplein Rijen: nieuw dorpshart in baksteen
Het voegzand kraakt nog onder je voeten op het vernieuwde Wilhelminaplein in Rijen. De gemeente Gilze en Rijen koos bewust voor een hoogwaardige inrichting met straatbaksteen. Die keuze past niet alleen bij de ambities voor een duurzaam en toekomstbestendig plein, maar ook bij de rijke keramische traditie van het dorp zelf.
Het Wilhelminaplein heeft de functie van winkelhart en ontmoetingsplek, en wordt doorkruist door de doorgaande weg die aansluit op de Hoofdstraat en de Stationsstraat. Wie vandaag over het plein loopt, loopt letterlijk over het materiaal dat Rijen groot maakte. Op slechts 1,7 kilometer van het Wilhelminaplein stond vanaf 1871 steenfabriek De Vijf Eiken, een van de meest bepalende baksteenfabrieken van Brabant. De fabriek begon met één ringoven, maar groeide snel uit tot een industrieel zwaargewicht.
Steenfabriek
Hier werd dag in dag uit klei gestoken, gevormd, gedroogd, gestapeld en gebakken. De stenen vonden hun weg naar dorpen en steden in heel Brabant. De fabriek was een herkenbaar baken in het landschap, met schoorstenen die boven de velden uitstaken en droogloodsen waar generaties Rijense arbeiders hun vak uitoefenden. Hoewel de fabriek in 1991 werd gesloten, leeft de traditie voort in het hart van het dorp.
Gebakken klinkers
Terug naar eind 2025. Na vijftien jaar plannen, vertragingen en inspraakrondes kreeg het Wilhelminaplein in Rijen eindelijk waar bewoners en ondernemers al sinds 2011 op wachtten: een complete make-over. Het resultaat is een plein met karakter, dankzij de gebakken klinkers in een levendig kleurenspel van rood, geel en onbezand. Op de rijweg liggen Dikformaat klinkers, op het plein zelf een gevarieerde mix van tinten. Toepasselijk: de gekozen materialen sluiten naadloos aan bij de keramische geschiedenis van Rijen zelf.
Regenboogpad
Midden op het plein staat ook ‘De Huid’ van Tom Claassen: een lichtgrijs, natuurstenen beeld in de vorm van een koeienhuid, een knipoog naar de leerlooierijgeschiedenis van Rijen. Kinderen klimmen erop, bewoners treffen elkaar op de bankjes. Het plein telt veel groen: bomen, bloemperken en zitgelegenheid op de randen van de groenstroken. Extra detail: in het vlonderpad tussen het groen zijn de kleuren van de regenboogvlag verwerkt.
Aanzuigende werking
Het vernieuwde plein brengt niet alleen baksteen en kunst samen, maar ook mensen. Drie horecaondernemers aan het plein — Wendy Hofman (Gastrobar Wendy) en de zussen Indy (Smaak) en Jessie Marcelissen (Zout) — beleefden het hele renovatieproces van dichtbij. Het heeft lang geduurd, maar nu het plein af is, voelen de ondernemers vooral trots en opluchting. Hun terrassen staan weer opgesteld en worden goed bezocht.
“Het plein heeft een aanzuigende werking,” vertelt Indy. “Vooral op de donderdag, de marktdag, is het lekker druk. We krijgen veel enthousiaste reacties.”
Horeca-concullega’s
De samenwerking tussen de drie horecazaken is door de herinrichting van het plein versterkt. Wendy: “Twee jaar geleden hebben we de koppen bij elkaar gestoken. Je staat sterker als je de krachten bundelt. En we voelen ons eerder collega’s dan concurrenten. Zo regelen we samen de muziek op het terras. Koningsdag was het eerste feest op het nieuwe plein. Daarin zijn we ook samen opgetrokken.”
Voor bar/restaurant Zout was de oplevering de grootste opluchting. “Wij hebben anderhalf jaar in een bouwval gezeten,” zegt Jessie. “Nu komt ons pand eindelijk tot zijn recht. Als ik hier naartoe rijd, heb ik altijd het gevoel dat ik een vakantiedorpje binnenrijd.”
Eerbetoon in baksteen
Komend najaar worden nog eens 11 bomen geplant; goed voor 14 nieuwe bomen in totaal. Want bomen zijn meer dan groen decor. Ze koelen op hete dagen, dempen geluid en maken het plein nog aangenamer om te verblijven. Een plek waar je spontaan blijft hangen.
Waar steenfabriek De Vijf Eiken ooit miljoenen stenen produceerde, ligt nu een plein dat laat zien wat keramiek kan betekenen voor de leefomgeving. Een subtiel eerbetoon aan het vakmanschap van weleer, vertaald naar de kwaliteit en duurzaamheid van nu.
